[corner-ad id=2]

نمایشگاه روز جهانی بریل در کتابخانه ملی و طرح چند دغدغه اجتماعی

يادداشت — توسط در بهمن ۱۸, ۱۳۹۴ در ۶:۴۲ ق.ظ
  1. ۴ ژانویه مطابق با ۱۴ دی ماه روز تولد نابینای شهیر فرانسوی «لویی بریل» در سال ۱۸۰۹ است. وی که در ۳ سالگی نابینا شد، با اختراع خود در ۴۰ سالگی (۱۸۴۹) (بریل کد) یا همان چیزی که به خط بریل معمول است، خدمت بزرگی را به جامعه میلیونی افراد با آسیب بینایی در سراسر جهان انجام داد و راهی را برای خواندن و نوشتن پیش روی این افراد قرار داد. لویی بریل، ۳ سال پس از رسمیت یافتن ابداعش (خط بریل) در (۶ ژانویه ۱۸۵۲) در گذشت. اما به مناسبت ایجاد این تغییر بزرگ در زندگی نابینایان، روز تولد او به عنوان «روز جهانی بریل» نامگذاری شد که هر سال در این روز فعالیت‏های صنفی و اجتماعی فراوانی جهت معرفی خط بریل، به عنوان خط رسمی نابینایان به جامعه، بررسی مشکلات و فرصت‏های موجود در این خط برای نابینایان، چاره اندیشی در جهت پیوند زدن هر چه بیشتر خط بریل با ابعاد مختلف زندگی نابینایان برای داشتن زندگی بهتر و… در قالب نشست‏ها، کارگاه‏ها، نمایشگاه‏ها و هم اندیشی‏ها برگزار می‏گردد.

از این‏رو، در سال جاری از سوی کتابخانه ملی تصمیم گرفته شد که به مناسبت این روز نمایشگاهی  از وسایل، کتب و تجهیزات مربوط به نابینایان با تکیه بر خط بریل را تحت عنوان «نمایشگاه روز جهانی بریل»، از دوشنبه ۱۴ دی ماه به مدت ۳ روز از ساعت ۹ تا ۱۷ در اداره کل اطلاع رسانی برگزار نماید که مورد استقبال فراوان بازدیدکنندگان قرار گرفت در این زمینه طرح چند دغدغه که از آغاز جمع آوری وسایل جهت نمایشگاه و در اثنای برگزاری آن ایجاد گردید، خالی از فایده نمی نماید که تبعا واکاوی این موارد و پرداختن صحیح به آن می تواند در ارتقاء ابعاد اجتماعی زندگی معلولین و افراد با آسیب بینایی در گام اول و به تبع، تأثیرگذاری آن بر کلیت ساحت حیات اجتماعی در گام بعد، بسیار مؤثر باشد.

  1. پس از تصویب برگزاری نمایشگاه در کتابخانه ملی، جهت جمع آوری وسایل و مشورت در مورد چگونگی برگزاری نمایشگاه با برخی ان‏جی‏اوها وانجمن‏های تخصصی مرتبط با امور نابینایان و نیز برخی نابینایان صاحب نظر در این زمینه تماس گرفته شد که قریب به اتفاق ان‏جی‏اوها و نیز افراد فوق‏الذکر از وجود چنین روزی اظهار بی‏اطلاعی و البته تعجب می‏نمودند که این اظهار بی‏اطلاعی و تعجب فراوان آن‏ها خود موجب تعجبی مضاعف است که چنین روز مهمی که در واقع، نماد هویتی خواندن و نوشتن این افراد می‏باشد به این حد مغفول مانده است. در این میان نکته قابل توجه دیگر، نبود هیچ مطلبی در سایت‏های فارسی و بلاخص ایرانی در زمینه روز جهانی بریل بود که تنها مطالب بسیار معدودی در سایت‏های مربوط به کشور افغانستان در این زمینه وجود داشت. از این‏رو، می‏طلبد که انجمن‏ها و ان‏جی‏اوهای مربوط به افراد با آسیب بینایی و نیز خود نابینایان صاحب نظر در این حوزه، در زمینه توجه ویژه به این روز در سال‏های بعد و آشنایی بیشتر با آن و انجام فعالیت‏های مختلف صنفی و اجتماعی جهت آشناسازی نابینایان با مسائل و مشکلات مربوط به این خط و چاره اندیشی از یک‏سو و فراهم سازی بسترهای لازم جهت آشنایی جامعه با خط بریل به طور اخص و امور مرتبط با زندگی نابینایان به طور اعم جهت فرهنگ سازی هر چه بیشتر از سوی دیگر، اهتمام ویژه‏ای ورزند.
  2. هر چند پایین بودن نسبی اطلاع آحاد جامعه از خط بریل و امور مرتبط به زندگی نابینایان که در فرهنگ سازی جهت داشتن زندگی هر چه بهتر، برای این قشر بسیار ضروری و مهم به شمار می‏رود، امری دور از ذهن نیست؛ اما برگزاری ۳ روزه این نمایشگاه باعث ملموس شدن هر چه بیشتر این امر –نبود آگاهی نسبت به زندگی نابینایان- و نیز پایین‏تر بودن این آگاهی حتی از حد تصور موجود، براساس بازخورد گرفته شده که از بازدیدکنندگان به عنوان نمونه‏ای از کل جامعه بسیار جای تأمل است.

عدم آشنایی بسیاری از بازدیدکنندگان با معمولی‏ترین وجوه زندگی افراد با آسیب بینایی، نوع سوالات طرح شده از طرف اغلب بازدیدکنندگان، حیرت‏آور بودن وسایل و تجهیزات بعضاً ساده موجود در نمایشگاه، و نیز تحیر از  اطلاعات معمولی ارائه شده درباره زندگی نابینایان در پاسخ به سوالات بعضی بازدیدکنندگان، طرح تصورات غالبی موجود در جامعه درباره نابینایان از سوی بازدیدکنندگانی که قریب به اتفاق آنها جزء طبقه تحصیل کرده جامعه محسوب می‏شوند و… خود بیانگر این مدعاست. حال با توجه به این سطح آگاهی در این میان این قشر فرهنگی از جامعه به عنوان مراجعین کتابخانه ملی -که عموماً کارشناسی ارشد یا دکتری می‏باشند- تبعاً وجود آگاهی بسیار نازل‏تر در میان آحاد جامعه امری طبیعی و قابل انتظار است که بحث درباره تبعات بسیار فراوان و چند وجهی آن در حوصله این نوشتار نمی‏گنجد و تنها باید به این اصل مهم بسنده نمود که تلاش جدی و همه جانبه سازمان‏های زیربط از جمله سازمان بهزیستی و نیز ان‏جی‏اوها و انجمن‏های مربوطه، به مقوله فرهنگ سازی و آشنایی جامعه با زندگی نابینایان و امور مرتبط با آن از یک‏سو و گذار از رویکردهای پزشکی و روان شناختی صرف در زمینه معلولین و به ویژه افراد با آسیب بینایی، و توجه خاص به رویکردهای فرهنگی و اجتماعی در این زمینه از سوی دیگر، بسیار ضروری و حیاتی می‏نماید.

در این راستا باید به این نکته نیز توجه داشت که براساس بازخورد گرفته شده از بازدیدکنندگان، در صورت آشنایی با امور مرتبط با نابینایان و فرهنگ سازی در این زمینه در میان آحاد جامعه پتانسیل بالقوه بالایی جهت همکاری با این قشر و رفع مشکلات آنها در زمینه‏های پژوهشی، آموزشی، شغلی و… به شکلی داوطلبانه وجود دارد که طبعاً فرهنگ سازی در گام اول، و نیز استفاده هدفمند از این پتانسیل بالقوه و به فعلیت رساندن صحیح آن از سوی سازمان‏های زیربط و انجمن‏ها و ان‏جی‏اوهای مربوطه در گام بعد، می‏تواند در برچیدن بسیاری از موانع در راه داشتن زندگی هر چه بهتر برای این قشر که تقریبا یک درصد از جمعیت جامعه را تشکیل می‏دهد و فراهم سازی زمینه جهت مبدل شدن این افراد به شهروندانی فعال و تاثیرگذار در جامعه نقش مهمی را ایفا نماید.

  1. در اثنای برگزاری نمایشگاه، به دفعات بازدیدکنندگان پرسش‏هایی از تعداد و میزان وسایل و امکانات و تجهیزات مناسب‏سازی شده و یا به عبارتی، دسترس پذیر برای افراد با آسیب بینایی با استفاده از خط بریل به طور اخص، و یا به صورت برجسته به طور اعم، مطرح کردند و برخی نیز این پرسش را طرح می‏نمودند که آیا واقعا همه وسایل مرتبط با خط بریل برای نابینایان در ایران به همین اندازه است؟ و بعضا در مقابل این پاسخ که تنها برخی از وسایل و امکانات برای این نمایشگاه فراهم شده است، باز هم بر دیدگاه خود اصرار ورزیده و بر این اعتقاد بودند که اگر حتی چند برابر این هم وسایل و امکانات برای نابینایان با استفاده از خط بریل، یا به صورت برجسته وجود داشته باشد باز هم تبعا محدودیت‏های بسیارفراوانی برای نابینایان وجود دارد.

در این میان با نگاهی گذرا و کلی به وسایل موجود و امکانات در نمایشگاه و قیاس آن با تجهیزات و امکانات موجود برای نابینایان مرتبط با بریل می‏توان ادعا کرد که حداقل ۷۰ درصد تجهیزات موجود در کشور در این زمینه در نمایشگاه موجود بوده است. از این‏رو، تبعا باید بر این مدعا که تجهیزات مرتبط با خط بریل و نیز وسایل دسترس پذیر به صورت برجسته برای نابینایان بسیار محدود بوده و نیازمند برداشتن گام‏های اساسی و بنیادین  از سوی سازمان‏های زیربط و ان‏جی‏اوها و انجمن‏های مربوطه می‏باشد، صحه گذارده و مضاف بر آن به این نکته نیز اشاره نمود که استفاده از علائم بریل و مناسب‏سازی و دسترس پذیری وسایل مختلف به صورت برجسته برای افراد با آسیب بینایی در بسیاری از زمینه‏ها و ابعاد کاملاً مغفول مانده است.

محدودیت جدی و نبود در تولید و واردات نمایشگرهای بریل، و نبود Braille Speak ، Braille Lite ، Note Taker و… از یک‏سو و عدم ورود علائم بریل به بسیاری از برهه‏های زندگی برای نابینایان به عنوان مثال نصب برچسب بریل در جعبه داروها و… و  عدم رسمیت‏یابی و ضعف در فرهنگ سازی استفاده از این علائم در بسیاری از زمینه‏های دیگر خود مقوله‏ای بسیار قابل تأمل است که نیازمند بازنگری اساسی در نحوه نگاه به این مقوله و تبیین یک الگوی سیاستی جامع و همه جانبه، چه در سازمان‏های دولتی مرتبط با آن و چه در بخش غیر دولتی و نیز بسترسازی جهت سرمایه گذاری در این زمینه‏ها امری لازم و انکار ناپذیر است.

در این راستا پیوند زدن هر چه بیشتر علائم بریل با تکنولوژی‏های جدید جهت مناسب سازی آن‏ها برای نابینایان بسیار مهم می‏نماید که نگاهی به شرایط موجود در کشورهای توسعه یافته و نیز قیاس آن با شرایط موجود خود مبین آن است که در این زمینه، راه بسیار طولانی باید پیموده شود.

  1. از آنجا که معلولین و به تبع افراد با آسیب بینایی جزیی لاینفک از جامعه محسوب شده و داشتن کیفیت زندگی بهتر و بالاتر برای این قشر متضمن پویایی و بالندگی بیشتر کلیت حیات اجتماعی جامعه می گردد؛ لذا در کشورهای توسعه یافته کاربست طرح‏ها و ایده‏هایی چه از سوی دولت و چه از سوی بخش غیر دولتی، از انجمن‏ها و ان‏جی‏اوهای مربوطه گرفته تا سازمان‏ها و شرکت‏های تجاری و حتی برخی افراد جهت ارتقاء سطح زندگی این قشر از جامعه در ابعاد مختلف، امری متداول و طبیعی است که بودجه‏های مختلفی در این زمینه مصروف شده و سرمایه گذاری‏های فراوان گوناگونی انجام می‏شود که ضمن دارا نبودن یا نداشتن آورده اقتصادی زیاد، کارکرد اصلی آن مناسب سازی و دسترس پذیری ابعاد مختلف حیات اجتماعی برای معلولین و نابینایان و نیز ایجاد بسترها و امکانات جدید جهت ارتقای سطح زندگی این افراد در ابعاد مختلف در راستای ارتقاء سطح حیات اجتماعی در کل جامعه می‏باشد. صرف هزینه بالای شرکت گوگل جهت مناسب سازی و دسترس پذیری بیشتر موتور خود و خدمات وابسته به آن، کمک‏های شرکت یاهو در زمینه ارتقای فناوری اطلاعات و مناسب سازی آن برای نابینایان، هزینه سرسام‏آور شرکت مایکروسافت در طرح ایجاد امکان تردد آسان نابینایان و… نمونه‏هایی نمایا از توجه به این موضوع در این کشورها می‏باشد. این در حالی است که در ۳ روز برگزاری نمایشگاه افراد بسیار فراوانی از بازدیدکنندگان از چگونگی درآمدزایی و میزان آن در زمینه افراد با آسیب بینایی، آن هم بعضا با حساسیتی بالا سوالات فراوانی را مطرح نمودند. هر چند داشتن نگاه اقتصادی به هیچ وجه قابل اغماض نیست اما داشتن نگاه صرف درآمدزایی آن هم برای گروهی بازدیدکننده که در واقع، می‏توان آن را ُمعرفی از جامعه نخبگانی کشور دانست در این زمینه بسیار مهم، جای بسی تأمل دارد که خود شایسته فرهنگ سازی و آگاهی بخشی به جامعه و معرفی نمونه‏های کشورهای توسعه یافته در این زمینه می‏باشد.

پاسخ بدهيد

دنبالكها

ارسال دنبالك