یک پژوهش چاپ نشده!

يادداشت — توسط در آبان ۵, ۱۳۹۲ در ۱۰:۲۱ ق.ظ

سال ها پیش با دانشجویان کتابداری برخورد کردم که ترتیب الفبای فارسی و انگلیسی را به درستی نمی دانستند و به این دلیل مهارت لازم برای بازیابی اطلاعات درمنابع مرجع را نداشتند. سوال هایی برایم پیش آمد:  آیا این مشکل فقط مربوط به دانشجویانی است که بنده با آنها برخورد کرده ام؟  یا دیگردانشجویان در پایان تحصیلات نیز با ترتیب الفبا مشکل دارند؟ چه تعداد از دانشجویان ترتیب الفبای فارسی، عربی و انگلیسی را نمی دانند؟  که برای یافتن پاسخ دست به کار شدم.

 

پژوهش را با همکاری دو گروه دانشجویان کتابداری ( ورودی جدید و درحال پایان تحصیلات در سال 1386) در دانشگاه های الزهرا، تهران ، شهید بهشتی و علامه طباطبایی انجام دادم. درمجموع 116 دانشجو مورد ارزیابی قرار گرفتند که از این تعداد 74 نفر دانشجوی ترم اول و 42 نفر دانشجوی ترم آخر بودند. براساس ارزیابی دانشجویان ترم اول، فقط 29 نفر حروف الفبای فارسی، 2نفر حروف الفبای عربی و 33 نفر حروف الفبای انگلیسی را به طور کامل و بدون هیچ اشتباهی نوشته بودند. در ارزیابی دانشجویان ترم آخر، فقط 15 نفر حروف الفبای فارسی، 1 نفر حروف الفبای عربی و 20 نفر حروف الفبای انگلیسی را به طور کامل و بدون هیچ اشتباهی نوشته بودند.  با توجه به این که ابتدایی ترین روش طبقه بندی اطلاعات ، ترتیب الفبایی میباشد. انتظار می رود دانشجویان در پایان تحصیلات ، مهارت لازم برای بازیابی اطلاعات در منابع مرجع را داشته باشند. اما نتیجه نشان می داد که تعداد کمی از دانشجویان این مهارت را دارند.

 

پس از پایان پژوهش ، با دو تن از دوستان که هم از استادان این رشته بودند وهم دستی در نشریات کتابداری داشتند برای چاپ نتیجه ی  پژوهش مشورت کردم، اما این دوستان با استدلال این که در تلاش برای قراردادن رشته کتابداری در گروه رشته های مهندسی هستند و چاپ این پژوهش می تواند رشته کتابداری و اطلاع رسانی را زیر سوال ببرد!!! بنده را از چاپ آن  منصرف کردند. بنابراین برای آگاهی استادان در گروه های آموزشی ،  گزارش پژوهش را تکثیر کرده و برای گروه های آموزش کتابداری در دانشگاه های الزهرا، تهران، شهید بهشتی، شیراز، علامه طباطبایی و مشهد و هم چنین برای ریاست انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ارسال کردم. اما هیچ اظهارنظر موافق یا مخالفی دریافت نکردم و در اصل نمی دانم اعضای هیات علمی ، آن را دیده اند؟ و یا در گروه های کتابداری برای حل این مشکل راهی اندیشیده اند؟

 

در سال 1386 حدود 25 دانشگاه ،از طریق کنکور سراسری، در رشته کتابداری و اطلاع رسانی دانشجو می پذیرفتند. گفته می شود اکنون  حدود 75 گروه آموزش کتابداری ، دانشجو می پذیرند. 

 

اکنون بعد از سال ها ، با توجه به تعداد زیاد دانشجویان پذیرفته شده و مدرسین این رشته ، دوباره سوالاتی مطرح می شود که:

 

– در حقیقت چند درصد از دانشجویان در پایان تحصیلات ترتیب الفبای زبان های فارسی، عربی و انگلیسی را به طور کامل می دانند؟

 

– آیا دانشجویان در پایان تحصیلات مهارت لازم درالفبایی کردن و بازیابی اطلاعات در منابع را دارند؟

 

– یکی از استادان درآن سال، به شوخی، متذکر شد ابتدا بهتر است ارزیابی روی مدرسین رشته انجام گیرد ! با توجه به این که  اکنون 75 گروه آموزش کتابداری وجود دارند ، آیا واقعا مدرسینی هستند که  خود مهارت الفبایی کردن و یا بازیابی اطلاعات را ندارند؟

 

به پیوست نتیجه ی  پژوهشی ، که برای  حفظ آبروی کتابداری هرگز به چاپ نرسید ، برای آگاهی نسل جدید مدرسین در گروه های آموزش کتابداری تقدیم می گردد.

ارزيابي دانشجويان کتابداري

 

با امید پرورش کتابداران و اطلاع رسانان شایسته و توانا

 


برچسبها: , , , , , , , ,

    ۹ نظر

  • خاطرم هست اسفند سال گذشته بعد از مراسم سالگرد شورا با خانم طباطبایی در مورد این پژوهش صحبت می کردیم و خیلی مشتاق بودم که آن را منتشر کنند.
    البته اصل مطلب قابل دسترس نیست و خطا دارد اما همین حدود هم که منتشر شده است غنیمت است و زنگ خطری است برای آموزش صحیح نسلهای بعد

  • فاطمه رنجبري گفت:

    خيلي وقت ها از بعضي مسائل پيش پاافتاده به راحتي مي گذريمٍ؛غافل از اينكه جزو نيازهاي اساسي هستند.
    ما سوال آخر امتحان مان در درس فارسي عمومي اين بود كه الفباي فارسي را به ترتيب بنويسيم؛ اول كار استاد را به مسخره گرفتيم؛ بعد معلوم شد فقط 11نفر از 35نفر الفبارا درست نوشته اند!!!
    واقعا تاسف دارد

  • پاسيار گفت:

    موضوعي كه براي بررسي انتخاب كرده ايد، خيلي جالب است. من فكر نمي كنم اين مشكل صرفا مربوط به دانشجويان كتابداري باشد، شايد اگر جامعه پژوهشتان را از طيف گسترده تري از دانشجويان رشته هاي مختلف انتخاب مي كرديد، نتايج جالب تري هم به دست مي آمد. به نظرم مشكل تنها مربوط به حفظ توالي الفبا در ذهن نيست، در دوره تحصيل به جهت هم اتاقي بودن با دانشجويان رشته هاي مختلف، متوجه شده ام كه كوشاترين دانشجويان رشته هاي دانشگاهي هم به هنگام نوشتن گاهي در به كار گرفتن اقسام ز/ض/ذ/ظ- س/ص- ت/ط و مانند آن ناآگاهانه (علي رغم داشتن دانش در اين زمينه) اشتباه مي كنند و از دست خودشان عصباني مي شوند. از نظر من تحقيق شما از منظر روانشناسي و عملكرد ذهن بيشتر مي تواند مورد توجه قرار گيرد تا از منظر آموزش.

    • نسترن طباطبایی گفت:

      دوست محترم با شما موافق هستم. گواه این مطلب پژوهشی است که با همکاری گروهی از دانشجویان مشغول به تحصیل در چهار شاخه مهندسی، پزشکی، علوم پایه و علوم انسانی دانشگاه تهران، در سال 1387 انجام گرفت و نتیجه تاسف باری داشت. اما دانستن ترتیب الفبا برای دانشجویان کتابداری واطلاع رسانی خیلی مهم تر و ضروری تراست چرا که آنان باید بعد از پایان تحصیلات در کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی پاسخگو و راهنمای مراجعه کنندگان باشند.

  • امیر عصارها گفت:

    عرض ادب.
    پژوهش جالبی است. همان‌طور که خانم پاسیار گفتند، با مقایسه‌ی نتایج به دیگر رشته‌ها جالب‌تر می‌شود.
    اما می‌خواستم نظرم رو در دو مورد با شما در میون بذارم.
    اول این‌که لازمه‌ی کارکردن با برگه‌دان‌ها، کتاب‌های مرجع و دیگر بسترهایی که الفبایی چیده می‌شوند، حفظ بودن و بداهه گفتن الفبا نیست. قبول دارم که حفظ بودن الفبا سرعت بازیابی اطلاعات رو افزایش می‌ده، اما به نظرم کار کردن با این بسترهای الفبایی، برای کسی که الفبا رو کامل بلد نیست، «غیرممکن» نیست. فقط کمی (به نظرم این «کمی» واقعا کم است) سرعت بازیابی را کاهش می‌دهد. در ضمن بسیاری از چیدمان‌های الفبایی نیز خود نیازمند آشنایی هستند. مثلاً محل قرار گرفتن همزه، الف یا آ، و …
    دوم این‌که با وجود بسترهای الکترونیکی و دیجیتالی، لزوم استفاده از حافظه در تمامی بسترها کاهش یافته، چه در حفظ شماره تلفن‌ها، چه در حفظ الفبا و چه در به‌یادسپاری موارد دیگر.
    بااین اوصاف، به نظرم اگر یک دانش‌آموخته و حتی یک استاد، ترتیب الفبا را حفظ نباشد، فاجعه‌ی بزرگی در رشته‌ی ما رخ نمی‌دهد.
    موفق باشید

    • نسترن طباطبایی گفت:

      از حرف شما تعجب می کنم!!! کافی است کسی که کتاب را درقفسه قرار می دهد الفبایی نداند، کتاب شاید دوقفسه بالا یا پایین تر و نه در جای صحیح خود قرارداده شود. اگر درکتابخانه های تخصصی کمی تامل کنید پژوهشگرانی را خواهید دید که هنوز از برگه دان استفاده می کنند. در ضمن کتابخانه منحصر به اطلاعات کامپیوتری نیست. استفاده صحیح از کتاب های مرجع مستلزم دانستن الفباست. تهیه و کنترل فهرست های الکترونیک نیز مستلزم دانستن الفباست. چرا که شما هستید که مواد خام را دراختیار ماشین قرار می دهید. اگر پژوهش را با دقت دیده بودید متوجه می شدید که مشکل دانشجویان فقط همزه، الف یا آ نیست بلکه ندانستن جای صحیح برخی از حروف مثل ث، ژ و… است.
      متاسفانه ما در دورانی هستیم که هرکس که در صدر کلاس قرارگرفت و قرار شد که به ما نمره بدهد را استاد می نامیم، حتی اگر ما را وادارکند تا جزوه دانشجوییش را بازنویسی کنیم!!! بنابراین چنین استادی اگر خودرا مقید به دانستن الفبا نداند خیلی عجیب نیست!!!

  • آزادمهر دانش گفت:

    موضوع پژوهش حاضر،از موضوعاتی است که تاکنون مطرح و توحهی به آن نشده است.
    من فکر می کنم دانستن الفبای چه فارسی و چه غیر فارسی از نکات پایه و کلیدی رشته کتابداری است. مثلا نمونۀ بارز آن در برگه آرایی که ساده ترین کار در کتابداری است . اگر دانشجوی ترم اول کتابداری حروف الفبا را خوب به ترتیب نداند با مشکل مواجه خواهد شد. این امر همان طور که در پژوهش مطرح شد باعث شد که مهارت لازم برای بازیابی اطلاعات در منابع مرجع دراتمام تحصیل دانشجو نداشت و با مشکل مواجه شد.
    بااین حال خانم طباطبایی مشکل خوب و برجسته ای را در پژوهشتان مطرح کردید.

  • شیدا گفت:

    با سلام و عرض خسته نباشید من کتابدار کتابخونه عمومی ام الفبای انگلیسی رو در عرض یه سوت براتون میخونم ولی دروغ چرا کلافه شدم و الفبای فارسی رو یادنمیگیرم برای گذاشتن کتابا تو قفسه دیگه حالت تهوع گرفتم از بس هر جا میرم باید گوشیم با خودم ببرم که بتونم ازش کمک بگیرم و حالا بیا گوشی رو بین قفسه ها وقتی که سایلنت هست رو پیدا کن. با شما موفقم ولی فایده ای نداره من میخواستم به بچه های کتابخونه های عمومی بگم لااقل بیان رده ی 900 رو با کنگره رده بندی کنن که راحت تر بذاریم سرجاش

پاسخ بدهيد

دنبالكها

ارسال دنبالك