کتابداران آرام

يادداشت — توسط در بهمن ۶, ۱۳۸۹ در ۱۰:۳۷ ق.ظ

رابطه انسان و شغل، رابطه اي دو سويه است. يعني هم فرد بر روي شغل اثر مي‌گذارد و هم شغل بر روي فرد. بعضي وقت‌ها، يك نفر پيدا مي‌‌شود و وارد شغلي مي‌‌شود و اين آدم آنقدر قوي است و آنقدر فكر، انديشه و خلاقيت از خودش بروز مي‌دهد كه بعد از مدتي مي‌‌بينيد، ادبيات و حتي ارزش‌هاي آن شغل به نوعي تحت تاثير اين فرد قرار گرفته‌ است. ابتدا در جغرافياي محدود و اگر قوت و قدرت فرد زياد باشد، در گستره‌اي وسيع‌تر، ملاحظه می‌کنیم كه ادبيات، روش‌ها و ارزش‌هاي يك شغل به نوعي متفاوت شده است. البته به اين سادگي و سرعت نيست، اما بالاخره در بلندمدت اثر خود را خواهد گذاشت.

گاهي هم بر عكس مي‌شود، يعني شغل بر افراد تاثير مي‌گذارد (كه اين تاثير خيلي بيشتر است). نمونه‌هاي اين تاثير را خيلي زياد ديده‌ايم. شاهد بوده‌ایم كه فردي با روحيات و خلقياتي وارد شغلی مي‌شود و بعد از مدتي، اخلاق، گفتار و كردار او تحت تاثير مفاهيم يا افراد آن شغل، تغيير و تحول پيدا مي‌‌كند. حتي در برخي موارد، اين تاثير بر روابط و رفتارهاي خانوادگي و شخصي فرد هم موثر افتاده و باعث ارتقا يا كاهش سطح آنها مي‌‌شود. هر چقدر شغلي قدمت، گستردگي و ارزش‌هاي پايدار بيشتري داشته باشد، به ميزان بيشتري افراد را با خود همراه مي‌كند. و بر عكس، شغل‌هاي جديدي كه هنوز به ثبات نرسيده‌اند و در حال آزمايش و خطا هستند، كمتر مي‌توانند افراد را تحت تاثير قرار دهند و چه بسا كه تاثيرپذيري شغل از آنها بيشتر هم باشد.

حرفه كتابداري هم، از جمله شغل‌هايي است كه بر روحيات و اخلاق فردي، اجتماعي و خانوادگي افراد تاثير مي‌گذارد. محيط كتابخانه، كه محل كار كتابداران است، آرام و به دور از هر گونه سروصدا و هياهو است. اين آرامش محيطي كتابخانه، چيزي نيست كه همين‌طور بدون دليل و سابقه تاريخي ايجاد شده باشد. بشر، سال‌ها تلاش كرده تا دريافته كه براي يادگيري بهتر، لازم است تمركز فكري وجود داشته باشد. تمركز فكري در سايه آرامش محيطي به دست مي‌آيد و خوشبختانه، قرعه فا ل يكي از بهترین محيط‌هاي آرام جهان هستي را به نام كتابخانه زده‌اند. مسلما، از ابتدا اين گونه نبوده است كه هم آدم‌ها بدانند محيط كتابخانه بايد آرام باشد و به مرور زمان و نسل به نسل اين موضوع وضوح يافته و به نسل‌هاي مختلف منتقل شده است. به گونه‌ای كه اگر حالا از كسي بخواهيم برخی شغل‌ها و محيط‌هاي آرام جهان را نام ببرد، مطمئنا كتابداري و كتابخانه در زمره فهرست او خواهند بود.

يكي از مهمترين ویژگی‌های کتابخانه، مشتريان آن هستند که عمدتا افراد فرهيخته و بافرهنگ هستند. يعني قشري از اجتماع  كه  با قواي فكري و دماغي خود زندگي مي‌كنند و برای تقویت این قوای سطح عالی خود به کتابخانه روی می‌آورند. سطح پايين ترين مشتريان كتابخانه، از حداقل ملزومات فرهنگي و فرهيختگي كه همان سواد باشند برخوردار هستند و این ارزش کمی نیست.

ارتباط با افراد باسواد، تحصيل كرده، دانشگاهي و فرهيخته، به نوعي باعث ارتقا نوع نگرش و رويكردها مي‌شود. فردي كه قرار است به اين گونه افراد خدمت‌رساني كند، خواه‌‌ناخواه مجبور است خود را اصلاح و روزآمد نمايد. اين روز‌آمدي، هم  در بعد علمي و حرفه‌اي اتفاق مي‌افتد و هم در بعد اخلاقي و فردي. يعني كتابدار تلاش مي‌كند متناسب با سطح مخاطبين و نيازهاي آنها، از نظر علمي و حرفه‌اي خود را ارتقاء دهد. و از نظر اخلاقي هم فرد كتابدار نمي‌تواند با افرادي چينين فرهيخته، در سطحي نازل برخورد نمايد. و همین باعث ارتقاء شخصیتی و اجتماعی کتابداران می‌شود. متقابلا، مشتریان کتابخانه نیز از منش و روحیات کتابداران اثر می‌گیرند و هر چقدر کتابداران از شخصیتی ممتازتر برخوردار باشند، اثرگذاری آنها بیشتر خواهد بود.

يكي ديگر از اثرات محيط كتابخانه بر روحيات و خلقيات كتابداران، خاصيت آرام‌بخشي آن است. همان‌گونه كه ذكر شد محيط كتابخانه، محيطي است كه يكي از مهمترين اصول آن سكوت و آرامش است. مسلما، اين سكوت و آرامش بايد از خود كتابخانه آغاز شود. به قول معروف “احترام امامزاده به دست متولي آن است.” بنابراين اجبار محيطي كتابخانه براي سكوت و آرامش از يك سوي، و مشتريان سطح بالا و فرهيخته كتابخانه، از سوي ديگر، باعث شده است تا كتابداران تلاش كنند در محيط كتابخانه‌اي، يعني محيط حرفه‌اي و شغلي خود، افرادي ساكت، آرام و منضبط باشند. به طوري كه اولا باعث اعتراض مخاطبين نشوند و دوما بتوانند مخاطبين را دعوت به سكوت و آرامش كنند. اين آرامش اجباري محيط كار، ناخود‌آگاه  بر روحيات و خلقيات كتابداران اثر گذاشته و باعث مي‌شود به مرور شخصيتي آرام و صد البته با تن صدايي آهسته، پيدا كنند. آهنگ صدای آهسته، که می‌شود گفت خٌلق پسندیده‌ای است، از ثمرات اجبار به صحبت با لحن آهسته در محیط کتابخانه برای بلندمدت است. بسیاری از کتابداران را دیده ایم که حتی در میحط‌های خارج از کتابخانه نیز به آرامی و تُن صدایی پائین و آهسته صحبت می‌کنند. و این از همان تاثیرهایی است که شغل‌های ریشه‌دار بر اهالی آن شغل می‌گذارند.

از ديگر عواملي كه بر آرامش كتابداران موثر بوده است، نوع كالا و محصولات مورد مبادله در كتابخانه است. اساسا مبادلات موجود در كتابخانه، از نوع مبادلات غير‌انتفاعي است و شامل كتاب و نوشته و مجله و اطلاعات است كه هيچ پرداخت مالي هم بابت آنها وجود ندارد. همين مساله باعث مي‌شود كه رقابت تجاري و مالي در كار نباشد. هر كجا هم كه مسائل مالي و پولي در بين نباشد، مطمئنا آرامش بيشتري حكمفرما خواهد بود.

نتيجه اينكه، محيط، مشتريان، نوع كالا و برخي فاكتورهاي ديگر در محيط كتابخانه، از جمله عواملي هستند كه باعث شده‌اند محيط كتابخانه، آرام، كم‌استرس و به دور از هر گونه هياهو باشد. و اين آرامش محيطي باعث شده است كه كتابداران افرادي آرام و كم‌دغدغه و در عين حال فرهيخته باشند


برچسبها: , , , ,

پاسخ بدهيد

دنبالكها

ارسال دنبالك