شما جزو کدام دسته از کتابداران هستید؟

يادداشت — توسط در مرداد ۶, ۱۳۸۹ در ۹:۵۰ ق.ظ

بزرگي را پرسيدند: کتابداري به چه ماند؟ گفت: کتابداري را شبيه‌ترين چيز مرگ است. تا به آن گرفتار نيايي نداني که چيست و چون به آن گرفتار شدي، از چگونگي آن درماني!

در دوران تحصيل و کار در رشته کتابداري با چهره‌ها، ديدگاه‌ها و شخصيتهاي متفاوتي در بين کتابداران آشنا مي‌شويم. اين تفاوت در ديدگاه، از همان روزهاي آغازيني که به تحصيل در اين رشته مشغول مي‌شويم در بين همکلاسيها آشکار مي‌شود. برخي از آنان با آشنايي قبلي پا به اين رشته مي‌گذارند و داراي انگيزه و علاقه هستند. اين آشنايي بيشتر به خاطر داشتن دوست، آشنا و يا فاميلي آشنا يا شاغل در حوزه کتابداري شکل مي‌گيرد. البته تعداد اين افراد در قياس با ديگران کم است.

برخي ديگر به قول خودشان از بد حادثه پا به اين وادي گذاشته‌اند. اين دسته به خاطر اشتباه در انتخاب رشته، رتبه قبولي پايين در کنکور و شايد بي‌ملاحظگي به دنياي کتابداري وارد مي‌شوند. تعداد آنها فراوان است. گروههاي ديگري را نيز مي‌توان به اين دو دسته افزود که خارج از حوصله اين مقال است.

به مرور زمان برخي که البته تعدادشان کم است از ادامه تحصيل در رشته منصرف مي‌شوند اما آنهايي که مي‌مانند با يافتن ديدگاه و شخصيت هايي خاص از اين رشته دانش آموخته مي‌شوند. در اين مرحله، برخي از آنها از دنياي کتابداري خارج مي‌شوند؛ يا به دليل تغيير رشته در مقاطع بالاتر، يا به دليل يافتن کاري متفاوت و دلخواه، يا به دلايل خانوادگي مانند ازدواج. بقيه افرادي که در اين دنياي کوچک مي‌مانند بين 50 تا 60 درصد کل افرادي هستند که در اين رشته وارد شده‌اند. اين تعداد باقيمانده يا ادامه تحصيل مي‌دهند و يا به کار مشغول مي‌شوند البته پس از پشت سر گذاشتن هفت خوان رستم.

اما پس از گذشتن از يک دهه از ورود افراد به رشته کتابداري، با چهره‌هاي متفاوتي از آنان برخورد مي‌کنيم که هر يک تلقي و تعريفي خاص از کتابداري دارند و در نتيجه نوع فعاليتها و اقدامات حال و آينده‌شان تحت تاثير اين تلقي و تعريف قرار مي‌گيرد. در اين نوشته قصد آن است که با طنازي پرده از چهره انواع کتابداراني که در محيط کار و تحصيل با آنها آشنا مي شويم برداريم به شرحي که در پي مي‌آيد:

  • کتابداران فقط کتابدار: اين دسته از کتابداران که داراي روحيه بالاي کارمندي هستند تنها کتابدارند و از بام تا شام در محيط کتابخانه‌ها به انجام امور روزمره کتابداري مشغولند. به رشته کتابداري به عنوان منبعي شايد ناچيز از درآمد مي‌نگرند. در دل دغدغه و آرماني حرفه‌اي ندارند. تحولات رشته را پي‌گيري نمي‌کنند. نسبت به پيشرفت همکاران و همکلاسيها بي‌تفاوتند. برخي کم کار و برخي پرکارند. به سادگي کار مي‌کنند و پس از سي سال بي هيچ هياهو از کار بازنشسته مي‌شوند.
  • کتابداران بدبين: اين دسته از کتابداران با آنکه در اين رشته درس خوانده و حتي از طريق آن به امرار معاش مشغولند، مدام از رشته بد مي‌گويند. آنرا بي‌هويت مي‌انگارند. اميد و انگيزه‌اي به موفقيت در آن ندارند. هر لحظه ديگران را تهديد به دست کشيدن از کار مي‌کنند ولي همچنان به کار مشغول مي‌شوند تا بازنشسته شوند. هر موفقيت يا پيشرفت در حرفه و يا همکاران را به عاملي بيروني منتسب مي‌کنند. گاهي آنان در مجامع خصوصي، از اينکه کتابدارند شرمگين مي‌شوند و حتي شايد از گفتن آن خودداري کنند و خود را به گونه‌اي ديگر معرفي کنند. در گفتگو با اين دسته بهتر آن است که از رشته و موقعيت و ماهيت آن سخني بر زبان نياوريم.
  • کتابداران مدير يا مدير کتابداران: اين دسته از شم بالاي مديريتي برخوردارند و بيش از آنکه کتابدار باشند مديرند. در بسياري از موارد از دانش کتابداري بهره کافي ندارند ولي به دليل داشتن همان شم مديريتي، در جايگاه مديريت کتابخانه‌ها، گاهي سرمنشاء تحولات فراواني مي‌شوند. از روابط عمومي خوبي برخوردارند. رقبا را به خوبي مي‌شناسند. با سازمان مادر خود ارتباط خوبي برقرار مي‌کنند.

اين دسته از کتابداران با آنکه در اين رشته درس خوانده و حتي از طريق آن به امرار معاش مشغولند، مدام از رشته بد مي‌گويند. آنرا بي‌هويت مي‌انگارند. اميد و انگيزه‌اي به موفقيت در آن ندارند. هر لحظه ديگران را تهديد به دست کشيدن از کار مي‌کنند ولي همچنان به کار مشغول مي‌شوند تا بازنشسته شوند

  • البته گاهي نيز از موقعيت مديريتي خود سوء استفاده مي‌کنند و از زيرمجموعه خود به نفع خودشان بهره برداري مي‌کنند. برخي از اين مديران، به قدري مديرند که سالهاي سال، حتي با عوض شدن دولتها و تغيير مديريت سازمانهاي مادر، همچنان جايگاه خودشان را حفظ مي‌کنند.
  • کتابداران پرنويس: دغدغه اين دسته از کتابداران، نوشتن، چاپ کردن و در يک کلمه رزومه پر کردن است. اين دسته را معمولا برخي دانشجويان و اعضاي هيات علمي تشکيل مي‌دهند. اين افراد از هيچ همه مي‌سازند. هر مقاله و يا کتابي را ترجمه و تاليف مي‌کنند. در کپي‌برداي و چسباندن مطالب به هم از تبحر برخوردارند. در هر مجمع و محفلي حضور مي‌يابند. ناشران و مجلات و متوليان آنها را به خوبي مي‌شناسند. به ندرت کار کيفي مي‌کنند و درباره هر موضوعي به خلق اثر مي‌پردازند.

اين گروه را که بيشتر جامعه نسوان تشکيل مي‌دهند از فناوري گريزانند و در مواجهه با پيچيدگيهاي کار با فناوري، رنگ رخسارشان ديگرگون مي‌شود

  • در بسياري از موارد حتي نمي‌توانند درباره موضوعي که راجع به آن اثري دارند به اظهارنظر بپردازند. برخي که ديگر دست از دل برداشته اند کار خود را به شيوه‌هاي متفاوت ارائه و انتشار مي‌دهند و به قول همان بزرگي که کتابداري را به مرگ شبيه دانسته بود از همان گوشت و خميرمايه‌اي که در ابتدا پديد آورده‌اند گاهي کوبيده، گاهي کتلت، گاهي کوفته، گاهي چنجه و مانند آن مي‌سازند و به فراخور حال مطلب را به گونه‌هاي متفاوت ارائه مي‌کنند. کارگاههاي خالي از محتوا برگزار مي‌کنند. عاشق شهرت و بر سر زبان افتادن هستند. آثار آنها به شدت بوي ترجمه مي‌دهد. تعداد اين دسته متاسفانه رو به افزايش است.
  • کتابداران اهل علم يا کتابداران فرهيخته: بر خلاف گروه قبلي، برخي از کتابداران معتقد به انجام کار کيفي و عميق هستند. به هر موضوعي نمي‌پردازند. دغدغه آنها پيشرفت علمي و حرفه‌اي کتابداري است. به تاليف آثاري عميق و پرمحتوا و آموزنده مي‌پردازند. اهل اظهار نظر هستند. تعدادشان کم است و در محافلي خاص حضور پيدا مي‌کنند و در همان محافل به اظهارنظر مي‌پردازند. اخلاق‌گرا و آرمانگرا هستند. به هر موضوعي نگاه انتقادي دارند. اهل خودنمايي و اظهار فضل نيستند. متاسفانه اين گروه، معمولا نه در جايگاه شايسته خود هستند و نه در معرض آشنايي همگان.
  • کتابداران غير کتابدار يا شبه کتابداران: اين کتابداران از ساير رشته‌ها پا به کتابداري گذاشته‌اند و باز به قول همان بزرگ پيشکسوت، چتربازاني هستند که از آسمان بر سرزمين کتابداري فرود آمده‌اند. آنها در پي نزديک ساختن کتابداري با رشته خود و يا رشته‌هاي مشابه هستند. نوعي سردرگمي در بين آنها ديده مي شود. خود را نه کتابدار مي‌بينند و نه متخصص رشته خود. گاهي خود را از سر رشته کتابداري زياد مي‌بينند اما در عمل آنرا اثبات نمي‌کنند. نه به رشته خود دلبستگي دارند نه به کتابداري. پراکنده‌گو و پراکنده‌نويسند.
  • کتابداران شيفته فناوري: اين دسته از کتابداران اساساً کتابداري را به مهندسي شبيه مي‌بينند. لحظه‌اي از رايانه فاصله نمي‌گيرند. اهل برنامه‌نويسي، وبلاگ‌نويسي، وبگردي و چت کردن هستند. آنها مي‌خواهند از کتابداري رشته‌اي شبيه به الکترونيک بسازند. به مباني حرفه‌اي و نظري اهميتي نمي‌دهند. در اغلب موارد از چارچوب کتابداري آگاهي ندارند. با افرادي آشنا با فناوري حشر و نشر دارند. معمولا درونگرا و گوشه گيرند و در بين همکاران به آچار فرانسه مشهورند.
  • کتابداران هراسان از فناوري: بر خلاف گروه قبلي، اين گروه را که بيشتر جامعه نسوان تشکيل مي‌دهند از فناوري گريزانند و در مواجهه با پيچيدگيهاي کار با فناوري، رنگ رخسارشان ديگرگون مي‌شود. در کار با فناوري از بديهيات آشنايي دارند و معمولا از گروه موسوم به آچار فرانسه براي انجام امور حرفه‌ايشان کمک مي‌گيرند. فرق بين شات‌داون و لاگ‌آف را نمي‌دانند ولي ظاهر را به خوبي حفظ مي‌کنند تو گويي با فناوري دوست ديرينند. تنها فناوري که شيوه استفاده از آن را به خوبي مي‌دانند تلفن است.

حال قضاوت کنيم ما جزء کدام دسته از آنان هستيم؟


برچسبها: , ,

    ۱۱ نظر

  • بشیر گفت:

    سلام دوست گرامی
    من دانشجوی کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی اصفهان هستم
    مطلبتون رو خوندم
    من از اون دسته کتابدارایی هستم که عاشق فناوری اطلاعات و کتابداریه
    اما مشکلی که با این رشته دارم نام این رشته هستش
    من نمیدونم چرا به ما میگن کتابدار
    ما بیشتر اطلاع رسان هستیم تا کتابدار
    البته در این زمان رو دارم میگم
    وگرنه قدیم که اطلاع رسانی معنایی آنچنانی نداشته
    به دنیای فناوری اطلاعات مجازی خیلی علاقه دارم
    خوش باشید

  • شیما مرادی گفت:

    بسیار جالب بود اما شاید بتوان کتابدار دوستان را در گروه دیگری قرار داد. افرادی که در این رشته تحصیل نکرده اما در آن تجربه دارند و گاهی از خود کتابداران نیز دلسوزانه تر کار می‌کنند. البته نسل ایشان در حال انقراض است!

  • مهدی گفت:

    من از دسته “کتابداران شیفته فناوری” و آچار فرانسه هستم. اما با مبانی نظری رشته هم آشنایی دارم. کی گفته کتابداری که شیفته فناوری هست با مبانی نظری رشته آشنایی نداره؟، اتفاقا همین که فهمیده از فناوری در دنیای کتابداری چطوری بهره ببره، یعنی اینکه درک بهتری از مبانی نظری رشته و حرفه داره.

    🙂

  • علیرضا واشقانی گفت:

    سلام
    فکر کنم کتابدار تلفیقی( کتابدار به معنای واقعی کلمه هم از نظر معنا و هم از نظر حرفه) را جا انداختین یعنی کسی که
    هم به علم کتابداری آگاه هست و اطلاعاتش به روز می باشد و هم حرفه مند است و در خدمت جامعه استفاده کننده
    از هر 100 نفر کتابدار یک نفر در این دسته جای دارند
    و این خیلی نگران کننده هستش

  • نسوان گفت:

    سلام اين بزرگ احتمالا بايد دكتر حري باشد كه جملات زيباي را از ايشان نقل قول كرده ايد

  • عباس اسلامي گفت:

    مطلب زيباي بود به اين موارد مي شود دسته هاي ديگري مانند آنچه خانم مرادي و اقاي واشقاني بيان كرده اند را اضافه كرد و در مورد گروه کتابداران هراسان از فناوری: این گروه را که بیشتر جامعه نسوان تشکیل می‌دهند بي انصافي نسبت به جامعه زنان نيست؟

  • زهرا اديب گفت:

    من حتما از دسته عاشقان فناوري هستم و با اين جمله مخالفم كه :”بر خلاف گروه قبلی، این گروه را که بیشتر جامعه نسوان تشکیل می‌دهند از فناوری گریزانند”، لطفا نگرش هاي جنسيت زده را از مطالب علمي دور بداريد.

  • کتابدار گفت:

    با سلام و خسته نباشید
    مطلب جالبی بود& و خصوصیاتی که برا بعضی گرو ها گفته بودین دقیق بود

    منتها جناب آقای اسلامی اگر چه با نظر شما موافقم منتها کم نیستن اقایان نسوانی!!!!!!!!!!!!!!

  • اجاقی، رضوان گفت:

    یکی از نسوان ها کتابداری می باشم و صراحتا اعلام می دارم نسوان بیشتر از رجال علاقه و استعداد در یادگیری فناوری دارند و رنگ رخساره امان را اگر پریده می بینید حکایت از درون رشته دارد جانا…

  • رضا احمدی گفت:

    یک جای کارباز لنگید کتابدار عاشق را نگفتید البته کتابدار biblimaniaهم داریم که من دیده ام درهرصورت اگر کتابدار عاشق پیدا شد به همه این گروه برتری دارد

  • سلام!
    قبل از اينكه مطلبم را بنويسم نشاني بلاگ را كه بيشتر نهاد كتابخانه هاي عمومي را منظور نظر دارد، سري بزنيد: http://www.ke31.blogfa.com اما يه نكته اي رو مي خوام يادآوري كنم:
    كتابداران قديمي يا پيشكسوتان اين حرفه الزاما فارغ التحصيل اين رشته نبودند ولي نام نيكي از خود به جاي گذاشتند و اين حرفه و اين رشته را اعتبار بخشيدند. امروزه تنوع شخصيتي گويي بيشتر شده شايد در قديم مي گفتند كتابدار با سواد يا بيسواد ، كتابدار خوب يا بد، كتابدار تنبل يا پركار و … به هرحال اين دسته بندي ها حداقل مصاديق آنرا در جامعه كتابداري به عينه مي بينم!

پاسخ بدهيد

دنبالكها

ارسال دنبالك