کدامیک حق بیشتری بر گردن رشته دارند، کتابداران یا پژوهشگران؟

يادداشت — توسط در مرداد ۶, ۱۳۸۹ در ۹:۴۵ ق.ظ

کتاب ده مقاله اسناد انصاری (نوش آفرین) از جمله کتابهای بی‌نظیری است که جهت مطالعه افرادی که در ابتدای راه کتابدار شدن هستند پیشنهاد می­شود. این کتاب با بحث پیرامون آنچه که وضعیت حرفه‌ما در جامعه چگونه است شروع شده و سپس به بررسی نقش کتابدار در این محیط می‌پردازد. بخشی از این کتاب به بحث پیرامون آنچه که ما می­توانیم برای اعتلا و ارتقا حرفه کتابداري انجام دهیم اختصاص یافته است. در این بخش است که  نکته­ای جالب توجه ذکر می­شود با این مضمون که­، هر جا و در هر موقعیت شغلی کتابداری که هستید دست در دست یکدیگر دهید و هر کس یک گوشه از این فرش پهناور را بگیرد و بلند نماید شاید روزی فرا رسد که  کتابداری نیز به اعتلا و ارتقا لازم دست یابد.

در این مقوله  دیگر مهم نیست که فرد کتابدار باشد، دانشجوی کتابداری، عضو هیات علمی یا فعال در انجمن کتابداری. آن کتابدار در  سازمان دولتی مشغول باشد یا غیر دولتی. مهم نیست که دانشجوي کتابداری با گرایش اطلاع رسانی باشد یا پزشکی و یا حتی گرایش فنی مهندسی. مهم نیست که دانشجوی کارشناسی باشد یا کارشناسی ارشد و یا حتی دکتری. مهم نیست که عضو هیات عملی دانشگاه سراسری باشد یا آزاد، پیام نور  یا حتی علمی کاربردی. مهم نیست عضو هیات مدیره انجمن کتابداری باشد یا عضو وابسته و یا پیوسته. مهم نیست که در کدام خطه ایران و یا پا را فراتر بگذاریم، مهم نیست در کدام گوشه دنیا در حال خدمت به جامعه کتابداری است، در کدام گوشه دنیا تمام تلاش خود را جهت نشان دادن چهره واقعی این حرفه مقدس به کار بندد. زیرا بر همگان واضح است که جایگاه واقعی این حرفه در هیچ جای دنیا شناخته شده نیست.

در این میان آیا جامعه کتابداری امروز ما در ایران بیشتر به کتابدار نیاز دارد یا پژوهشگر کتابداری؟ به عبارت بهتر، کدام یک از این دو قشر می­توانند نقش مفید­تری در نشان دادن وجهه واقعی کتابداری به جامعه ایفا کنند؟ کدامیک بهتر می­توانند گوشه­ای از این فرش پهناور را بلند نمایند؟ تربیت مستمر دانشجو که پله­های ترقی را با تکنیک تکثیر مقاله  یک به یک، دو به دو، چهل به چهل طی نماید هنر است؟ یا اینکه کتابداری در کتابخانه‌ای هر چند کوچک و  تنگدست (بدون تجهیزات فناوری امروزی) بودن و به جامعه مراجعان خود نشان دادن که کتابدار کیست و چگونه می تواند در سازماندهی و نگهداری و اشاعه اطلاعات یار محقق باشد؟ کدامیک حق بیشتری بر گردن این حرفه دارند؟

بی‌شک کتابداری نیز همچون تمامی رشته‌های علوم انسانی نیاز به پژوهش و تحقیق دارد. اما بهتر آنست که تمام ذهن جامعه حرفه‌ای ما به این نقطه معطوف نشود و افراد دلسوزی نیز عرصه کتابخانه‌ها را حفظ نمایند چرا که  مطمئناً جبهه اصلی ما کتابداران آنجاست.

چه بسیار کتابخانه‌ها که به دلیل نبود یک کتابدار خلاق  نتوانسته‌اند به جایگاه خود در محله برسند. چه بسیار دانش‌آموزانی که به دلیل نبود کتابدار هر روز با در بسته کتابخانه مدرسه خود مواجه می شوند. چه بسیار کتابها که در گوشه‌ای از مسجد محله‌ها درحال خاک خوردن است. دریغ از کتابداری که به آنها فکر کند. زنهار که برخی از ما به دنیال طی کردن مدارج بالاتر هستیم. کارشناسی ارشد، دکتری و … یافتن شغلی در کتابخانه‌ای با تمام امکانات فناوری، یافتن گروهی برای تدریس.

دریغ که برخی از ما تنها به منافع خود می‌نگریم. منفعت جامعه کتابداری را زیر پا نهاده و تنها به منافع خود فکر می‌کنیم و بر اساس آنها قدم بر می‌داریم. نظام اشتباه ارزش‌گذاری ما به خدمات افراد و شرایط جامعه را می‌توان مقصر اصلی این خشت اول دانست که با کمی سهل‌انگاری تا ثریا کج خواهد رفت. این ما هستیم که با ارزش‌گذاری اشتباه چه در مصاحبه استخدامی، مصاحبه دکتری و … بر فردی که در رزومه­اش سراسر مقاله­های رنگارنگ دارد و با بی‌اهمیت دانستن رزومه فردی که تجربه کارهای کتابخانه ارزشمند دارد این بدعت ناشایست را در جامعه رواج می‌دهیم. چه شایسته است این بت را در ذهن خود بشکنیم و به این مهم واقف شویم که ارزش کار تجربی یک کتابدار در کتابخانه (سازماندهی ، خدمات مرجع ، سفارش و  … ) کمتر از کسب مدارج دانشگاهی نیست و با آن برابری می‌کند.

پیشنهاد این نوشته

جهت احترام به این نصیحت استاد نوش آفرین انصاری در کتاب ده مقاله وی،  چه زیباست که فرهنگ فعالیت داوطلبانه در جامعه ما نیز رسوخ کند. تنها فعالیت در انجمن کتابداری را به عنوان سهم کار داوطلبانه خود برای جامعه کتابداری ندانیم. چه بسیار فارغ التحصیلان کتابداری که صبح را به شب و شب را به صبح در حسرت کار در کتابخانه‌ای مجهز سپری می‌کنند و می‌توانند از وقت خود در امر ساماندهی داوطلبانه کتابخانه­های مدارس، مساجد، محله‌ها نقش مفیدی داشته باشند.

تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار


برچسبها: , , , ,

    ۴ نظر

  • امید علی پور گفت:

    نصایحی دلسوزانه بود و ای کاش که این چنین بودیم !

  • فرامرز مسعودي گفت:

    سركار خانم پاكدامن به نكته مهمي به نظر من اشاره كرده اند. البته بحث بر سر كم و زيادي تاثير هر يك از 3 حوزه اصلي اجرا، آموزش و پژوهش در عرصه كتابداري نيست بلكه مهم اين است كه هر يك از اين حوزه ها وظايف و كاركردهاي خود را به خوبي بشناسند و به نحو مناسب و اثربخشي عمل كنند. طبيعتاً مجموعه حرفه و رشته با تعامل و ارتباط نظام مند و هدفمند هر 3 اين حوزه ها مي تواند پيشرفت كند. مشكل همانطور كه در اين مقاله بيان شده مغفول ماندن هر يك از اين حوزه ها و تاكيد بيش از اندازه و افراطي روي ديگر بخش هاست. يكي از كاركردهاي مهم انجمن مي تواند تعريف و هدايت همين تعامل و روابط ميان 3 حوزه باشد. در حال حاضر ضعيف ترين حلقه در فعاليت هاي انجمن همين حوزه اجرايي است كه البته در فعاليت هاي هيئت مديره جديد بارقه هايي از اميد به چشم مي خورد كه يكي از آن ها ارتباط فعالتر انجمن با نهاد كتابخانه هاي عمومي است كه بايد آن را به فال نيك گرفت و اميد كه با قوت بيشتري تداوم يابد.

  • نوش زاد فتوحي گفت:

    خانم پاكدامن گرامي اشاره اي كه فرموديد بسيار قابل تامل است الان ارزش سواد افراد به تعداد مقالاتي است كه گاه با تكه چسباني و بدون هيچ خلاقيتي به چاپ مي رسد .
    از خودمان بايد شروع كنيم تفاوت بدهيم بين مقاله خوب بد – نشريه الكترونيكي اين امكان را مي دهد كه تعداد شمارش خواننده ها را بگويد – نظرات آنها را سريع انعكاس بدهد . اشكالي ندارد مقاله من كم ترين ميزان خواننده را داشته باشد .شايد من هيچ گاه براي جدي نوشتن ساخته نشده ام .
    ما بايد براي منافع جمعي كار كردن را ياد بگيريم . از مقاله خوبتان استفاده كردم .

  • مریم پاکدامن نائینی گفت:

    از کامنت های کامل کننده سرکار خانم فتوحی و جناب آقای مسعودی استفاده کردم . سپاسگزارم
    امید که هر سه بنیان(حرفه – آموزش- پژوهش) این رشته قابل تقدیر شود
    در حال حاضر که به نظر میرسد تمام قوای رشته بر روی آموزش و پژوهش متمرکز است و کمتر به نقش اجرایی و حرفه ای کتابدار توجه میشود

پاسخ بدهيد

دنبالكها

ارسال دنبالك