گزارشی از پیمایش ‎برنامه‎های فیپا (CIP)

كتابداري و اطلاع رساني — توسط در اردیبهشت ۳۱, ۱۳۸۹ در ۵:۴۸ ق.ظ

مقدمه
در كنفرانس ماه اوت سال 2001 ايفلا در بوستون، در كارگاهي تحت عنوان «صنعت نشر و كتابشناسيهاي ملي» اهميت ارتباط جامعه ناشران با كتابخانه‎هاي ملي تشريح شد. شركت كنندگان در اين كارگاه بر اهميت توسعه و تحكيم اين رابطه تأكيد كردند.
در كنفرانس ماه اوت سال 2002 ايفلا در گلاسكو، شركت كنندگان در كارگاه «صنعت نشر و كتابشناسي‎هاي ملي» توافق كردند كه چون برنامه‎هاي ‎فهرستنويسي پيش از انتشار بخش مهمي از اين ارتباط به شمار مي‎رود، مروري بر آنها مي‎تواند اطلاعات لازم براي درك بهتر و بهبود و ارتقاي رابطه ميان ناشران و كتابخانه‎هاي ملي را در اختيار قرار دهد.
كتابخانه كنگره موافقت كرد با استفاده از امكانات فيپاي خود يك پيمايش پيوسته  را ايجاد كند. در كنفرانس ماه اوت 2003 برلين، مدل پيمايش مورد تصويب قرار گرفت و سرانجام در سپتامبر سال 2004 عملياتي شد.
داده‎هاي حاصل از پيمايش فيپاي ايفلا به نشاني http://www.loc.gov/catdir/cipsurvey/ قابل مشاهده است.
اين داده‎ها به روشني ارزش ‎برنامه‎هاي فيپا را مشخص مي‎سازد. توليد سالانه بيش از 188.892 عنوان ركورد كتابشناختي، حاصل مجموع فعاليتهاي انجام گرفته در قالب برنامه‎هاي فيپا است. تعداد زبانهاي تحت پوشش مجموع اين ‎برنامه‎ها به رقم تحسين برانگيز بيش از بيست و چهار زبان مي‎رسد. اين بدان معني است كه كتابخانه‎ها در سراسر جهان منبع عظيمي از ركوردهاي كتابشناختي را در اختيار دارند و مي‎توانند با استفاده از آنها در فهرستنويسي از طريق كپي‎برداري، منابع مالي قابل توجهي را كه بايد در صورت فقدان برنامه‎هاي فيپا صرف فهرستنويسي بنيادي مي‎شد، صرفه‎جويي كنند. از سوي ديگر، چون اين ركوردها هفته ها و ماهها پيش از انتشار در اختيار كتابخانه‎ها، كتاب‎فروشان، و خوانندگان قرار مي‎گيرد، موجب رونق فعاليتهاي سفارش و فراهم‎آوري كتابخانه‎هاي سراسر جهان شده، و در عين حال، ناشران را از طريق پيش‎نمايش عنوانهاي در دست انتشار و احتمالاً پيش‎فروش آنها، ياري مي‎رسانند.
نتايج پيمايش همچنين نشان مي‎دهد كه برنامه‎هاي فيپا از زماني كه برنامه بين‎المللي كنترل كتابشناختي ايفلا «استانداردهاي توصيه شده براي فهرست‎نويسي پيش از انتشار: فهرستبرگه فيپا و اطلاعات فيپا در كتاب » را در سال 1986 منتشر كرد، تا‎كنون بسيار تغيير كرده است.
يافته هاي حاصل از اين پيمايش با توجه به پيشرفتهاي فناوري از سال 1986 تاكنون و همچنين محدوديت بودجه فهرستنويسي كه تمامي كتابخانه‎هاي ملي با آن مواجه هستند، پرسشهاي اساسي متعددي را در مورد آينده فيپا به ذهن متبادر مي سازد. آيا ناشران بايد به چاپ اطلاعات فيپا در كتاب خود ملزم باشند؟ آيا ركوردهاي فيپا بايد به فرمت ماشين‎خوان  به ناشران تحويل شود؟ آيا برنامه فيپا بايد امكان دسترسي پيوسته به ركوردها را براي كتابخانه‎ها فراهم كند؟ آيا لازم است ناشران در تهيه ركوردها همكاري كنند؟ آيا ركوردها بايد به نوعي تهيه شود كه ديگر نيازي به فهرست نويس حرفه‎اي نباشد؟ آيا برنامه‎هاي فيپا بايد امكان فهرستنويسي تعاوني را براي يكديگر فراهم كنند؟ آيا تهيه كنندگان فيپا بايد امكان دسترسي بيشتر و سريع‎تر به ركوردهاي يكديگر را فراهم كنند؟
اين پرسشها و پرسشهاي ديگري از اين قبيل همگي برگرفته از داده‎هاي حاصل از پيمايش است. چنين به نظر مي‎رسد كه زمان بازنگري روش كار برنامه‎هاي فيپا فرا رسيده است. بازبيني و حل چنين مسائلي در گرو همكاري جامعه نشر و، بي ترديد، تعيين و تبيين مجدد راههاي همكاري كتابخانه‎ها و ناشران است.

آيا ناشران بايد به چاپ اطلاعات فيپا در كتاب خود ملزم باشند؟ آيا ركوردهاي فيپا بايد به فرمت ماشين‎خوان  به ناشران تحويل شود؟ آيا برنامه فيپا بايد امكان دسترسي پيوسته به ركوردها را براي كتابخانه‎ها فراهم كند؟ آيا لازم است ناشران در تهيه ركوردها همكاري كنند؟

وضعيت برنامه‎هاي فيپا
42 كتابخانه به طرح پيمايش فيپاي ايفلا پاسخ دادند كه از ميان آنها 25 كتابخانه داراي برنامه فعال فيپا بودند*. دو كتابخانه فيپاي خود را متوقف كرده و سه كتابخانه نيز در تدارك آغاز آن هستند.
برخي كشورها فاقد برنامه فيپا به صورت كامل يا در سطح ملي هستند. برنامه فيپاي اين كشورها به صورت منطقه‎اي يا توسط دانشگاهها انجام مي‎شود.

اطلاعاتي درباره فيپا
مجموع توليد سالانه برنامه‎هاي فيپا بيش از 188.892 ركورد است.
كتابخانه بريتانيا                60.000
كتابخانه كنگره (آمريكا)            57.000
كتابخانه ملي ايران                30.000
كتابخانه و آرشيو كانادا            10.000
كتابخانه ملي استراليا                5.500
كتابخانه ملي و دانشگاهي (كرواسي)        5.000
كتابخانه ملي مارتيناس مازويداس ليتواني        4.800
كتابخانه ملي و دانشگاهي ليوبليانا (اسلووني)    4.400
كتابخانه ملي مالزي                3.123
كتابخانه ملي كره                2.400
كتابخانه ملي اردن                2.100
كتابخانه ملي استوني                1.500
كتابخانه ملي مركزي مونته نگرو            500
كتابخانه ملي نيجريه                480
كتابخانه ملي زلاند نو                450
كتابخانه ملي جمهوري چك            400
كتابخانه ملي لهستان                350
كتابخانه ملي پرتغال                330
كتابخانه ملي سنگاپور                300
كتابخانه ملي فيليپين                150
كتابخانه سلطنتي (سوئد)            60
كتابخانه ملي موريس                40
كتابخانه ملي شيلي                5
كتابخانه ملي اندونزي                4
كتابخانه دولتي روسيه                نامشخص
25 برنامه فيپا، در مجموع منابع مربوط به بيش از 24 زبان را فهرستنويسي مي‎كنند. پنج كشور بريتانيا، روسيه، شيلي، استراليا، و لهستان فقط كتابهاي به زبان رسمي خود، و بقيه به تفاريق درصدي از كتاب به زبانهاي ديگر را كه در كشورشان منتشر مي‎شود، فيپا مي‎كنند.

هدف
پاسخ دهندگان به اين پيمايش در اثبات هدف و فايده برنامه‎هاي فيپا دلايل متعدد و اغلب مشتركي ارائه كرده‎اند. از جمله:
–    تهيه فهرستگان ملي
–    استاندارد سازي و ساده سازي داده‎هاي كتابشناختي
–    كاهش دوباره‎كاري در فهرستنويسي
–    ارائه خدمات به كتابخانه‎ها
–    ارائه خدمات به خوانندگان
–    مطلع كردن كتابخانه‎ها از كتابهاي زير چاپ و تسهيل در فراهم آوري آنها
–    ارتقاء بهره‎وري واحدهاي فراهم‎آوري
–    كمك به ناشران و فروشندگان كتاب
–    تهيه ليست كتابهاي در دست انتشار
–    تهيه فهرست مستند مؤلفان
–    كمك به فروش كتاب
–    كمك به همكاري بين كتابخانه‎ها و ناشران

روش كار و سازمان فيپا
نحوه دريافت: 11 سازمان‎ پرسشنامه فيپا را از هر دو طريق پست عادي و اينترنت از ناشران دريافت مي‎كنند. 7 سازمان پرسشنامه‎ها را فقط از طريق پست عادي و 3 سازمان فقط از طريق اينترنت دريافت مي‎كنند. 5 سازمان ديگر روشهاي تحويل حضوري و به وسيله دورنگار را برگزيده‎اند.
واسپاري قانوني: 5 سازمان از سازمانهاي فعال، بخشي از برنامه واسپاري قانوني محسوب مي‎شوند.
عدم تمركز: 9 سازمان فعال به صورت غير متمركز فعاليت مي‎كنند.
بازبيني و تصحيح: 24 سازمان، ركوردهاي فيپا را پس از انتشار كتاب مورد بازبيني و تصحيح قرار مي‎دهند.
نحوه ارائه اطلاعات فيپا: 18 سازمان، ركوردهاي فيپا را به فرمت ماشين‎خوان ارائه مي‎كنند.

گستره فعاليتها
25 سازمان فعال، آثار ناشران كشور خود را فهرستنويسي مي‎كنند، در عين حال، 20 سازمان از اين تعداد آثار ناشران ساير كشورها را نيز مي‎پذيرند. 15 سازمان از 24 سازمان، آثار مؤلفان ناشر، و 10 سازمان آثار ناشران كتابهاي الكترونيكي را نيز فهرستنويسي مي‎كنند.
    پيايندها: 6 سازمان فهرستنويسي پيايندها را نيز برعهده دارند.
    متون موسيقي: 7 برنامه متون موسيقي را هم فهرستنويسي مي‎كنند. 
    كتابهاي الكترونيكي: 11 سازمان، كتابهاي الكترونيكي را كه از ابتدا بطور مستقل به صورت ديجيتالي تهيه شده‎اند، و 9 سازمان، كتابهاي الكترونيكي تهيه شده بر اساس نسخه چاپي را فهرستنويسي مي‎كنند.
    آثار شنيداري: 4 سازمان، فيپاي نوارها، لوحها يا كاستهاي صوتي را نيز برعهده گرفته‎اند.
    آثار ديداري: 2 سازمان، فيپاي نوارها، لوحها يا كاستهاي ويديويي را نيز بر عهده دارند.
    ميكروفرم: 3 سازمان، ميكروفرمهاي توليد شده بر اساس نسخه چاپي، و 4 سازمان، ميكروفرمهاي مستقل بدون نسخه چاپي يا غيره را فهرستنويسي مي‎كنند.
    فايلهاي رايانه‎اي: 3 سازمان فايلهاي رايانه‎اي موجود در لوح فشرده، نوار، صفحه، و كاست را فهرستنويسي مي‎كنند.
    منابع اينترنتي: تنها يك سازمان به فهرستنويسي منابع يا صفحه‎هاي اول سايتهاي اينترنتي مي‎پردازد.
    مشاركت ناشران: تعداد ناشراني كه در هر يك از 25 برنامه فيپا مشاركت دارند از 15 تا 14.000 ناشر متفاوت است. مهلت صدور فيپا (مدتي كه توليد يك ركورد فيپا طول مي‎كشد) از 1 تا 12 روز متغير است. تعداد هفته‎هايي كه هر ركورد فيپا پيش از انتشار كتاب در دسترس است نيز از يك تا 100 هفته متغير است.

نام كتابخانه    تعداد ناشران مشاركت كننده    مهلت صدور فيپا    تعداد هفته هايي كه ركورد پيش از انتشار در دسترس است
كتابخانه بريتانيا    14.000    نامشخص    12
كتابخانه دولتي روسيه    34    1    نامشخص
كتابخانه سلطنتي (سوئد)    1.981    نامشخص    نامشخص
كتابخانه ملي شيلي    نامشخص    2    نامشخص
كتابخانه كنگره (آمريكا)    3.500    9    12
كتابخانه ملي اردن    نامشخص    1    نامشخص
كتابخانه ملي استراليا    1.148    10    نامشخص
كتابخانه ملي استوني    367    1    8
كتابخانه ملي اندونزي    800    نامشخص    50
كتابخانه ملي ايران    2.500    10    نامشخص
كتابخانه ملي پرتغال    67    2    8
كتابخانه ملي جمهوري چك    20    2    10
كتابخانه ملي زلاند نو    65    1    نامشخص
كتابخانه ملي سنگاپور    15    5    1
كتابخانه ملي فيليپين    25    نامشخص    نامشخص
كتابخانه ملي كره    360    12    12
كتابخانه ملي لهستان    30    2    0
كتابخانه ملي مارتيناس مازويداس ليتواني    600    1    4
كتابخانه ملي مالزي    749    2    100
كتابخانه ملي مركزي مونته نگرو    47    1    10
كتابخانه ملي موريس    15    نامشخص    نامشخص
كتابخانه ملي نيجريه    85    3    نامشخص
كتابخانه ملي و دانشگاهي (كرواسي)    4.500    5    4
كتابخانه ملي و دانشگاهي ليوبليانا (اسلووني)    1.200    2    12
كتابخانه و آرشيو كانادا    1.500    2    30

وظيفه ناشران
پرسشنامه‎هاي فيپا: از 19 پاسخ‎دهنده، 15 سازمان از ناشران خواسته‎اند تا همراه با فرم پرسشنامه كاملاً پر شده فيپا، متن كامل كتاب يا بخشهاي مختلفي از آن را نيز ارائه كنند. يك سازمان فقط با پرسشنامه و 2 سازمان فقط با متن اثر در دست انتشار كار مي‎كند. همكاري ناشران با ‎سازمانهايي كه ارائه پرسشنامه فيپا را الزامي مي‎دانند، معمولاً خيلي خوب است. ميزان همكاري ناشران با 11 سازمان 100% و با ‎سازمانهاي ديگر به ترتيب 95%، 85%، 80%، 70%، و 20% است.
متن: 9 سازمان تمام متن اثر را از ناشران مطالبه مي‎كنند. از اين تعداد، 6 سازمان علاوه بر متن، هرگونه جدول، نمايه و غيره را كه جزئي از اثر باشد، نيز درخواست مي‎كنند.
به هر حال، ارائه متن كامل (همراه با جدول، نمايه و غيره، يا بدون آنها) كمتر از تحويل پرسشنامه رضايت ناشران را جلب مي‎كند. تنها يك سازمان هميشه متن كامل را دريافت مي‎كند. درصد موفقيت دريافت متن كامل به اين ترتيب است: 2 سازمان 90% ، يك سازمان 70% ، يك سازمان 60%، يك سازمان 50%، و يك سازمان 20%.
صفحه‎هاي مقدماتي كتاب: درصد موفقيت دريافت صفحه‎هاي مقدماتي كتاب در وضعيت بهتري قرار دارد. به عنوان مثال، 7 سازمان اين صفحه ها را 100% دريافت مي‎كنند.
چكيده: 14 سازمان چكيده اثر را مطالبه مي‎كنند، اما فقط 10 سازمان آن را دريافت مي‎كنند. درصد موفقيت دريافت چكيده به اين ترتيب است: يك سازمان 100%، 3 سازمان 90%، يك سازمان 85%، يك سازمان 70%، 2 سازمان 50%، يك سازمان 20%، و يك سازمان 10%.
اطلاعات پديدآور: 11 سازمان اطلاعات پديدآور اثر را درخواست مي‎كنند، اما ميزان موفقيت در اين زمينه محدود و به اين ترتيب است: 2 سازمان 100%، يك سازمان 90%، يك سازمان 85%، يك سازمان 60%، 2 سازمان 50%، يك سازمان 20%، 2 سازمان 10%، و يك سازمان هيچ موفقيتي در اين زمينه كسب نكرده است.
كتاب كامل: 9 سازمان فعال از ناشران مي‎خواهند كه يك نسخه از تمامي كتابهاي فيپا شده خود را پس از انتشار به آنها تحويل دهند. در بسياري از موارد، آماري از اين كه واقعاً چه تعداد كتاب تحويل مي‎شود، در دست نيست. در سازمانهايي كه آمار آنها در اين زمينه موجود است، از 200 (كتابخانه ملي فيليپين) تا 120.000 (كتابخانه بريتانيا) كتاب در سال متغير است.
چاپ اطلاعات فيپا در كتاب: 14 سازمان فعال از ناشران مي خواهند برگه اطلاعات فيپا را در كتاب خود چاپ كنند. ميزان موفقيت در اين زمينه به طور كلي خوب است. بسياري از ‎سازمانها گزارش مي‎دهند كه فهرستبرگه فيپا در بيش از 80% كتابها چاپ مي‎شود.
ضمانت اجرا: تعداد محدودي از ‎سازمانها در برابر كوتاهي ناشران در تحويل پرسشنامه كامل فيپا، متن كتاب، صفحه‎هاي مقدماتي، واسپاري پس از انتشار، و غيره از پشتوانه ضمانت اجرايي برخوردارند. بسياري از ‎سازمانها، نيازهاي تكميلي فيپا را از طريق تلفن يا نامه مجدداً درخواست مي‎كنند. ‎سازمانهايي كه جزئي از نظام واسپاري قانوني هستند مي‎توانند ناشران خاطي را تحت پيگرد قانوني قرار داده يا تهديد به پيگرد قانوني كنند، گرچه اين مورد به ندرت اتفاق مي‎افتد. گزينه ديگر فراروي بسياري از ‎سازمانها، محروميت ناشر خاطي از دريافت فيپا براي كتابهاي بعدي خود است. به هر حال چون بسياري از ‎برنامه‎هاي فيپا الزامي نيستند، تنبيهات نمي‎تواند مؤثر افتد. از اين روي، گزينه رايج در حل مسأله عدم همكاري ناشران با ‎برنامه‎هاي فيپا اين است كه به آنها توضيح كاملتري درباره هدف و فايده‎هايي كه فيپا براي كتابخانه‎ها، ناشران و خوانندگان كتابها دارد، داده ‎شود.

آينده فيپا
اكثر سازمانها در پاسخ مربوط به آينده فيپا به چندي از برنامه هاي جاري خود نيز اشاره كرده‎اند. بر شمردن آنها در اينجا از اين نظر جالب است كه ممكن است برنامه جاري يكي، جزو برنامه‎هاي آينده ديگري باشد و بالعكس.
2.    نظرات مفيد براي كتابخانه‎ها:
    ارائه اطلاعات بيشتر از كتابهاي در دست انتشار به كتابخانه‎ها، از جمله روپوش كتاب، فهرست مندرجات، چكيده، نمونه متن، نشاني سايت اينترنتي ناشر؛
    ايجاد پايگاه اطلاعاتي ملي از «كتابهاي در دست انتشار»؛
    افزودن فهرست مطالب به فهرستبرگه فيپا؛
    كاهش مدت زمان فهرستنويسي و تحويل سريعتر فهرستبرگه فيپا؛
    دسترسي پيوسته به پايگاه اطلاعاتي فيپا؛
    بهبود روند جاري فيپا؛
    تبديل اطلاعات فيپا به قالب مارك 21؛
    بهبود اطلاعات فيپا با افزودن سرعنوانهاي موضوعي به آن (مربوط به ‎برنامه‎هايي كه در حال حاضر فقط از رده‎بندي دهدهي جهاني استفاده مي‎كنند)؛
    آگاه كردن عموم از اهميت و فايده فيپا. تبليغ آن در روزنامه‎هاي ملي و رسانه‎هاي الكترونيكي؛
    عينيت بخشي بيشتر به منافعي كه عايد كتابخانه‎ها مي‎شود؛
    تشويق ناشران به مشاركت؛
    افزايش تعداد ناشران مايل به همكاري؛
    افزايش فهرستنويسي پيش از انتشار توسط ناشران معتبر؛
    استانداردسازي فهرستنويسي و رده‎بندي؛
    مبادله اطلاعات انتشارات جديد در سطح ملي و بين‎المللي.
3.    نظرات مفيد براي ناشران:
    ايجاد اين امكان كه ناشران بتوانند بطور مستقيم و بدون نياز به كسب اجازه از كتابخانه يا تماس با آن، عناصر اطلاعاتي كتابهاي در دست انتشار خود را روزآمد كنند؛
    تبليغ كتابهاي در دست انتشار از طريق درج آنها در پايگاه اطلاعاتي «كتابهاي آماده نشر»؛
    ايجاد امكان انتقال الكترونيكي فهرست مندرجات و چكيده اثر توسط ناشران؛
    تهيه دستنامه تدوين صفحه عنوان و ساير صفحه هاي مقدماتي كتاب؛
    آموزش ناشران درباره ارزش فيپا، صرفه‎جويي حاصل از آن براي كتابخانه‎ها، و اين كه كتابهاي داراي فيپا براي كتابخانه‎ها ارزشمندتر هستند؛
    آگاه كردن عموم از اهميت و فايده فيپا. تبليغ آن در روزنامه‎هاي ملي و رسانه‎هاي الكترونيكي؛
    كمك به ناشران و كتاب‎فروشان در تهيه ليست انتشارات خود براي گزارش‎گيري، سفارش و تبليغ؛
    استاندارد سازي اطلاعات مربوط به انواع مختلف مواد كتابخانه‎اي؛
    ترويج و معرفي عناوين كتابها به عموم؛
    كمك به خريداران در انتخاب كتاب، پيش از انتشار آن؛
    افزايش فروش؛
4.    ناشران مي توانند با به كار گيري موارد زير، كار فيپا را رضايتبخش‎تر نمايند:
    تحويل به موقع پرسشنامه‎هاي فيپا؛
    پاسخ به همه اطلاعاتي كه در پرسشنامه خواسته شده است؛
    آگاه كردن كارمندان خود از اهميت ركوردهاي كتابشناختي دقيق و صحيح؛
    چاپ اطلاعات فيپا به همان فرمي كه دريافت كرده‎اند نه به صورت دلخواه؛
    افزايش تعداد ناشران مشاركت كننده در فيپا؛
    تهيه ابرداده  الكترونيكي.

پيشنهادها
حدود دو دهه از انتشار «استانداردهاي توصيه شده براي فهرستنويسي پيش از انتشار» ايفلا مي‎گذرد. در اين مدت تحولات بيشماري در حيطه فناوري روي داده است. تعداد عناوين منتشر شده در جهان به گونه‎اي تصاعدي رو به فزوني است. اينترنت به تنهايي ميليونها منبع الكترونيكي جديد توليد كرده است. هزينه فهرستنويسي دائماً افزايش يافته اما بودجه آن، در بهترين شرايط، بدون افزايش باقي مانده است.
با توجه به اين واقعيتها، ملاحظاتي از پيمايش حاضر به ذهن متبادر مي‎شود كه ممكن است مديران و تصميم گيرندگان سازمانها بخواهند مد نظر قرار دهند، از جمله:
1.    بسياري از ‎سازمانها ناشران را به چاپ فهرستبرگه فيپا در كتاب ملزم مي‎كنند. با توجه به اين كه بسياري از كتابخانه‎ها به اينترنت دسترسي دارند و با در نظر گرفتن اين كه بعضي ‎برنامه‎هاي فيپا بدون اين كه از ناشران بخواهند فهرستبرگه فيپا را در كتاب چاپ كنند، موفق بوده‎اند، اين الزام بايد مورد تجديد نظر قرار گيرد. آيا دلايل مربوط به چاپ فهرستبرگه فيپا در كتاب هنوز هم موجه است؟
2.    ركوردهاي فيپا در بسياري از ‎سازمانها به فرمت ماشين‎خوان ارسال مي‎شود. با توجه به اين كه اكنون بسياري از كتابخانه‎ها به اينترنت مرتبط هستند، و با در نظر داشتن اين كه بسياري از ناشران اطلاعات مربوط به آثار خود را در اينترنت منتشر مي‎كنند، آيا اطلاعات فيپا همچنان بايد به فرمت ماشين‎خوان به ناشران ارسال شود؟ آيا مجريان ‎برنامه‎هاي فيپا نبايد به منظور دستيابي آسان كتابخانه‎ها، خوانندگان، و كتاب‎فروشان به ركوردهاي فيپا به صورت تك ركورد يا انبوه ركوردها، مكانيسم‎هاي مناسبتري را (به جاي، يا، علاوه بر فيپاي چاپ شده در كتاب) ارائه دهند تا بتوان به اين ركوردها از طريق شابك، شماره ركورد، عنوان، موضوع، تاريخ پيشبيني‎شده نشر، و غيره دسترسي پيدا كرد؟ در اين صورت فرمت ركوردها چگونه بايد باشد: مارك ، پي.دي.اف ، ايكس.ام.ال ، اونيكس ، يا فرمتي ديگر؟
3.    آيا كتابخانه‎هاي ملي از مجموع نتايج فعاليتهاي ‎برنامه‎هاي فيپا به طور كامل بهره‎مند مي‎شوند؟ با توجه به تعداد و فرمت ركوردها، تنوع زبان و محتواي آنها، و اين كه بسياري از ‎برنامه‎هاي فيپا ركوردهاي خود را به فرمت ماشين‎خوان عرضه مي‎كنند، آيا تك‎تك ‎برنامه‎هاي فيپا مكانيسم مناسبي براي دسترسي سريع و آسان به ركوردهاي يكديگر دارند؟
4.    بخش عمده‎اي از «استانداردهاي توصيه شده براي فهرستنويسي پيش از انتشار» به تشريح مشخصات و نيازهاي پرسشنامه فيپا اختصاص دارد. آيا با توجه به ظهور اينترنت، ضرورت بازبيني آن نيازها و تبيين مجدد آنها به عنوان نيازهاي فرمت پيوسته پرسشنامه فيپا فرا رسيده است؟ با توجه به اين كه بعضي كتابخانه‎ها پيشتر نظام عدم تمركز را تجربه كرده‎اند، آيا اينترنت مي‎تواند فرصتي براي فهرستنويسي مشاركتي ميان ‎برنامه‎هاي مختلف فيپا ايجاد كند؟ علاوه بر استانداردهاي پرسشنامه، آيا استانداردهايي نيز براي نوعي مكانيسم (يك سيستم رديابي پيوسته)  بايد تهيه شود تا ‎برنامه‎هاي فيپا و كتابخانه‎هاي ملي بتوانند با استفاده از آن اطلاعات پرسشنامه را به طور آماده به كتابخانه ملي ديگر انتقال دهند؟
5.    برنامه فيپاي اسلواكي، كه كتابخانه ملي آن كشور مجري آن است، گروه بزرگي از ناشران را ملزم  به تهيه ركورد فيپاي آثار خود كرده است. با توجه به هزينه فهرستنويسي و تعداد انبوه عناويني كه در هر سال منتشر مي‎شود، آيا ساير ‎برنامه‎هاي فيپا نيز بايد چنين چيزي را از ناشران بخواهند؟ آيا ركوردهاي ايجاد شده توسط ناشران (با كمك ‎برنامه‎هاي خودكاري كه عناصر داده‎اي منتخب را از پرسشنامه فيپا استخراج مي‎كند) براي برخي آثار يا براي مدت زمان معيني در طول عمر هر اثر، مناسب است؟
6.    با توجه به علاقه برخي ‎برنامه‎هاي فيپا به اين كه ركورد فيپا با چكيده، اطلاعات مربوط به پديدآور، فهرست مطالب، تصوير روپوش كتاب، نمونه متن، و غيره همراه باشد، آيا بايد نوع متفاوتي از ركورد براي ‎برنامه‎هاي فيپايي كه دچار محدوديتهاي قالب مارك نيستند و بيشتر به محيط اينترنت تمايل دارند، ايجاد شود؟


برچسبها: ,

    ۵ نظر

  • م.یارمحمدی گفت:

    باتشکر .بالاخره این فیپا در کتابخانه ملی به بخش خصوصی واگذار شد یا نه؟ چرا نه؟

  • نوش زاد فتوحي گفت:

    كتابخانه ملي ايران مقام سوم فيپا را در بين كتابخانه هاي نامبرده دارد . هورااااااااا
    من مطمئن هستم اين طرح كتابخانه ملي بسيار طرح مفيد و پر فايده اي است هر چند تعاملات بين ناشران و مراكز فيپا بيشتر شود مشكلات در سر راه اجرا نيز برطرف خواهد شد

  • ابوالفضل گردشي گفت:

    اي كاش مسوولين كتابخانه ملي نسبت به فلسفه انجام فيپا ديد كلانتر و عميقتري داشتند و ارزش آن را تنها در كميت ندانند و ديدگاهي فني (كتابدارانه) به آن داشته باشند و ارزش كار فهرستنويسان خود را درك كنند و بيشتر به كيفيت بها دهند چراكه انجام هرچه بهتر فيپا منجر به كاهش هزينه ها در ساير كتابخانه ها كه اكثر آنها هم دولتي هستند، مي شود. (فهرستنويس سابق كتابخانه ملي)

  • سلام واحترام!
    فیپا مخفف از چی کلمه است؟؟
    تشکر
    نعیم خلیلی از مشهد

پاسخ بدهيد

دنبالكها

ارسال دنبالك